Ont-moet jezelf

Betrap jij jezelf er ook wel eens op dat je zoveel moet? En dan vooral de dingen die je niet leuk vindt. Realiseer je je dat al dat moeten leidt tot minder plezier en voldoening en daarmee bijdraagt aan ervaren werkdruk en stress? Dan is nu een goed moment om jezelf eens af te vragen van wie dat allemaal moet. En of het echt allemaal wel moet.

In november 2012 publiceerde Medisch Contact de resultaten van onderzoek naar langdurige stress onder huisartsen. Uitkomsten zijn onder andere dat huisartsen hun werk met veel plezier doen. Toch ervaren zij vaak langdurige stress. Ruim 7 van de 10 huisartsen ervaren stress bij zichzelf, 8 van de 10 ziet signalen overspannenheid of burn-out bij collega’s. De belangrijkste oorzaken van stress zijn: administratief werk, avond-, nacht- en weekenddiensten en te weinig tijd per patiënt.

Moeten impliceert dat er geen keuze is. Moeten ontkent onze eigen verantwoordelijkheid voor onze keuzes en ons gedrag. Moeten maakt ons slachtoffer van de omstandigheden.

Als je veel dingen moet, kost dat erg veel energie. Zelfs leuke dingen verliezen hun glans als je ze doet uit plicht, angst, schuld of schaamte. En niet leuke dingen zijn al helemaal nauwelijks vol te houden.

We gebruiken ‘moeten’ vaak zonder erbij na te denken. Niet alleen in hoe we naar onszelf kijken, ook in onze communicatie met anderen. Het is een nogal dwingend woord. En vaak is het inderdaad ook helemaal geen kwestie van moeten, maar van willen, of nodig vinden, of adviseren.

De laatste tien-vijftien jaar is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar burn-out. Toch is er nog weinig bekend over de oorzaken ervan. De combinatie van chronisch teveel aan inspanning (bijvoorbeeld te hard werken), tekort aan herstel en persoonlijkheidstrekken als overdreven plichtsgetrouwheid, perfectionisme en werkverslaving lijkt het meest risicovol. Wellicht spelen overigens ook biochemische factoren een rol.

De oplossing is simpel: vervang moeten door kiezen. Zo neem je de verantwoordelijkheid terug voor de dingen die je doet en de keuzes die je maakt. Dit kan in drie stappen.

Stap 1: maak een lijst
Schrijf alles op wat je van jezelf moet doen: activiteiten die je vervelend vindt maar toch doet omdat je vindt dat je geen keus hebt. Zet ze onder elkaar.

Stap 2: neem verantwoordelijkheid
Erken bij jezelf dat je al die dingen doet omdat je daarvoor kiest, niet omdat het moet. Deze stap zal bij sommige activiteiten de nodige weerstand bij je oproepen: ‘Hoezo heb ik hiervoor gekozen? Ik had helemaal geen keuze!‘ Daar zit m nu net de kneep, dus ga het experiment aan. Wat heb je te verliezen? Zet voor elk item dat je hebt opgeschreven: ‘Ik kies ervoor om…’

Stap 3: richt je op de intentie
Als je erkend hebt dat je ervoor hebt gekozen om een bepaalde activiteit te doen, richt je dan op de intentie achter die keuze. Hierin ligt de oplossing: wat wil je bereiken of voorkomen met de dingen die je doet? Weten met welk doel je iets doet, geeft vleugels. Zelfs als het hard werk, moeilijkheden of frustraties met zich meebrengt. Maak daarvoor de volgende zin af: ‘Ik kies ervoor om …, omdat ik wil …’

Je ontdekt misschien belangrijke intrinsieke waarden achter de keuzes die je hebt gemaakt. Die geven je energie en helpen je om achter die keuze te blijven staan.

Je komt misschien ook tot de ontdekking dat je sommige dingen vanuit meer extrinsieke motivaties doet:

  • voor geld
  • om goedkeuring van een ander te krijgen
  • om schaamte te vermijden
  • om schuld te vermijden
  • uit plichtsbesef

Al deze motivaties weerspiegelen niet je eigen waarden en behoeftes, maar komen voort uit oordelen van anderen of van jezelf.

Als je de lijst met items die je hebt opgeschreven hebt doorgenomen, besluit je misschien om bepaalde dingen niet meer te doen. Of om ze anders te doen. Je neemt je verantwoordelijkheid voor je keuzes en de consequenties daarvan. Dat alleen al geeft energie.

Hartelijke groet,
Esther van den Enden
HuisartsenTeamwork

 

PS Behalve voor jezelf, kun je deze methode natuurlijk ook adviseren aan collega’s, medewerkers, patiënten …