Ik zeg nee!

Wat is dat toch, dat we zoveel moeite hebben met ‘nee’ zeggen? We verpakken de ‘nee’ zo, dat het toch echt als een ‘ja’ klinkt. Je hebt het razend druk, spreekuur loopt uit, er wacht een lijst visites en de post heb je ook nog niet gezien. En dan vraagt de poh of je even mee kunt denken over het nieuwe diabetes protocol. Dat is ook belangrijk. En voor je het weet, heb je al ‘ja’ gezegd. Terwijl je je afvraagt hoe je alles vandaag toch weer af krijgt. En of je nog één van de collega’s kunt vragen een paar visites over te nemen.

ik zeg nee!Hoe vaak zeg je zelf gewoon ‘nee’, zonder excuses, zonder verzwakkende toevoegingen, zonder verklaringen? Hoe vaak hoor je het iemand anders zeggen, tegen jou of iemand anders. Ook tegen patiënten en familieleden (kinderen!) blijft het vaak lastig nee te zeggen. Met alle ellende van dien…

Wat maakt nee zeggen zo lastig?

  • je wilt het de ander naar de zin maken
  • je wilt de ander niet kwetsen
  • je wilt geen ruzie
  • de ander is de baas

Nee zeggen tegen een ander is ja zeggen tegen jezelf

Laat deze zin nog even goed tot je doordringen. Met nee tegen het verzoek van de ander, zeg je ja tegen jezelf. Ja tegen jouw eigen prioriteiten, die horen bij jouw doel (lees meer over het stellen van prioriteiten). Met nee tegen het verzoek van de ander kom je dus voor jezelf op.

Want het omgekeerde is ook waar: door ja te zeggen tegen het verzoek van de ander (waar je eigenlijk geen tijd voor of zin in hebt), zeg je nee tegen jezelf. Het verzwakt je gevoel voor eigenwaarde. Je verliest een beetje respect voor jezelf. En voor je het weet wordt je geregeerd door de verzoeken van anderen en heb je niet meer de kracht om voor jezelf op te komen.

En dan barst een keer de bom: er ontstaat een levensgroot conflict over iets dat ogenschijnlijk futiel is of je belandt overspannen of met een burnout thuis.

Weet waar je ja tegen zegt in jezelf

Het begint met weten wat jíj wilt, wat voor jou belangrijk is. Krijg duidelijkheid over je doelen. Dat klinkt groots en meeslepend: het kan ook zo dagelijks zijn als je (eigen!) werk van die dag netjes en ongehaast afmaken.

Het werkt ook preventief. Als je weet wat je wilt, straal je dat uit. En heb je veel minder last van verzoeken die niet bij je passen.

Er zijn drie soorten nee:

  • nee, dat mag ik niet: je bent niet bevoegd, het verzoek is in strijd met regels of afspraken

  • nee, dat kan ik niet: je bent niet bekwaam, je bent fysiek of anderszins niet in staat iets te doen

  • nee, dat wil ik niet: het verzoek is in strijd met je eigen doel

Zo zeg je nee

C’est le ton qui fait la musique. Vier ingrediënten voor een succesvolle nee:

  • wees duidelijk, begin met je boodschap (nee). Net als bij een slecht nieuws gesprek;
  • geef een korte toelichting. Leg in twee zinnen uit waarom je niet mag, kan of wilt voldoen aan het verzoek;
  • hou vol: nee is nee. En als de ander door blijft vragen, geef je aan dat je het onprettig vindt dat de ander zo doorgaat. Je hebt je antwoord gegeven;
  • lichaamstaal: wees ook non-verbaal duidelijk. Zorg dat je intonatie, je mimiek, je hele houding uitstraalt dat je weet wat je zegt en weet wat je wilt. Dat voorkomt ook voor een groot deel gedram zoals hierboven.

Nog een paar tips

  • oefenen: ooit (als kind) was je er erg goed in. Je kunt het weer worden. Een kwestie van doen, ervaren wat er wel en niet werkt voor jou;
  • tijd winnen: je hoeft niet meteen antwoord te geven. Zeg dat je er even over na wilt denken en dat je er later op terugkomt. Wees daarbij wel duidelijk over wanneer je met je antwoord komt;
  • alternatief bieden: misschien heb je wel iets anders te bieden. Bijvoorbeeld meedenken over wie een betere kandidaat zou zijn. Of dat je op en ander moment wel tijd hebt;
  • terugkomen op je ja: dat mag! Je kunt altijd op de ander afstappen, vertellen dat je er over hebt nagedacht en dat je bij nader inzien toch nee zegt tegen het verzoek. Gebruik daarbij dan weer de vier ingrediënten van hierboven.

En nu jij

Aan de slag. Misschien is het makkelijker voor je om te beginnen met mensen die je nog niet zo goed kent: daar zijn nog geen vaste patronen ingeslepen. En kijk ook eens hoe anderen het doen. Leer van die voorbeelden, en pas toe wat bij jou past. Met iedere succesvolle nee groeien je zelfvertrouwen en eigenwaarde en wordt het makkelijker. Succes!