Alarmfase rood

Betrap je je ook wel eens hierop? Dat je ergens boos om bent en dat je jezelf streng toespreekt dat je niet boos mag / hoeft te zijn? In Nederland is het nog steeds niet gebruikelijk emoties te tonen en dat geldt helemaal voor boosheid. Als kinderen leren we van onze ouders en andere opvoeders (juffen en meesters op school) dat we niet boos mogen zijn. We moeten het zo snel mogelijk weer goed maken, de boosheid onderdrukken en lekker samen verder spelen.

storm

Natuurlijk werkt dat averechts. Soms ben je gewoon boos. En doen alsof je niet boos bent, of je boosheid op een andere manier onderdrukken, maakt helaas niet dat je boosheid ook echt verdwijnt. Het zijn struisvogeltechnieken die ervoor zorgen dat de boosheid zich ergens ophoopt en er dan op een nog veel ongelukkiger moment uitkomt. En dan ontplof je echt.

Onze emoties worden veroorzaakt door onze gedachten over gebeurtenissen. En aan deze gedachten liggen onze behoeftes ten grondslag. Geweldloze communicatie van Marshall Rosenberg gebruikt emoties als ingang om onze behoeftes te onderzoeken en te vertalen naar een verzoek om ons leven mooier te maken.

Boosheid kun je beschouwen als een alarmsignaal. Je boosheid maakt je duidelijk dat

  1. een belangrijke behoefte van jou niet is vervuld (hoewel je je waarschijnlijk niet bewust bent welke dat is)
  2. je uit contact bent met je gevoel.

Je geeft iemand anders de schuld dat je niet krijgt wat je nodig hebt. En je staat op het punt in je boosheid iets te doen of te zeggen waarvan je zeker kunt zijn dat je niet zult krijgen wat je echt wilt. Waardoor je waarschijnlijk nog bozer wordt en er een vicieuze cirkel ontstaat.

Met vijf eenvoudige stappen kun je dit patroon doorbreken

  1. beschouw boosheid als een alarmsignaal
  2. ga na wat er feitelijk gebeurde (de aanleiding)
  3. benoem jouw oordeel bij deze aanleiding
  4. onderzoek je onderliggende behoefte
  5. breng dit onder woorden

Stap 1 Beschouw boosheid als alarmsignaal

Deze eerste stap is cruciaal en misschien wel de lastigste. Het vraagt een andere manier van denken, een andere manier van betekenis geven aan je boosheid. Als het je lukt, kun je je boosheid echter gebruiken als ingang om een diepere laag van jezelf te ontdekken, te ontdekken wat écht belangrijk is voor jou. Het doel is dan niet om de boosheid te laten verdwijnen, maar om jouw leven mooier te maken.

Stap 2 Ga na wat er feitelijk gebeurde

Als je mensen vraagt waarom ze boos worden, krijg je vaak antwoorden als:

  • hij is een egoïst (of hij doet egoïstisch)
  • hij denkt alleen maar aan zichzelf
  • zij gedraagt zich als een slachtoffer
  • ze luisteren niet naar me

Deze redenen zijn allemaal ingekleurd door de eigen mening. Het zijn oordelen of innerlijke beelden (zie stap 3). Het zijn geen feitelijke weergaven van wat er gebeurde. Merk het verschil op met deze uitspraken:

  • hij haalde koffie voor zichzelf en nam geen koffie voor mij mee
  • ze zegt dat niemand haar wil helpen
  • ik heb gevraagd of ze de computer uit willen zetten en ze spelen door

Dit is een objectief verslag, zonder inkleuring – alsof je het op camera hebt vastgelegd.

Stap 3 Benoem jouw oordeel

Jouw oordeel is de ingang naar je behoefte. Wat vind je van de ander? Hoe typeer je de ander? De eerste opsomming bij de vorige stap zijn voorbeelden van oordelen en innerlijke beelden.

Stap 4 Onderzoek je onderliggende behoefte

Ieder oordeel, iedere typering is een wat verwrongen uiting van een – voor jou heel belangrijke – onderliggende behoefte. Als je iemand een egoïst noemt, heb je er wellicht behoefte aan dat een ander voor je zorgt. Als je vindt dat anderen niet luisteren, vind je het misschien belangrijk dat je gehoord wordt.

Om jezelf hierin te oefenen, kun je een lijstje aanleggen van je oordelen en deze vertalen naar jouw behoeftes.

Wanneer je je overigens realiseert welke onderliggende behoefte geraakt wordt, en welke niet vervuld wordt, merk je waarschijnlijk dat je boosheid plaats maakt voor een andere emotie. De functie van je boosheid is namelijk vervuld: je geeft aandacht aan waar het voor jou echt om gaat en je kunt nu stappen zetten om je behoefte te vervullen.

Stap 5 Breng dit onder woorden

Volgens de vier elementen van Geweldloze Communicatie kun je nu jouw innerlijke ontdekkingstocht verwoorden en vertalen naar een verzoek. Hoe je dat kunt doen, lees je in mijn vorige blog over verbindend communiceren.

 

En nu jij

Deel hieronder jouw voorbeelden van oordelen en de behoeftes die daaraan ten grondslag liggen.

 

foto: brickrena / 123RF Stockfoto